 |
Vogelgriep : veelgestelde vragen
Vragen over het vogelgriepvirus
Vragen over vogelgriep bij de dieren
Overdracht van vogelgriep naar mens
Voor nog meer vragen ivm vogelgriep, ga naar www.favv.be.
Wat is vogelgriep?
Aviaire influenza (
AI) of vogelgriep, is een zeer besmettelijke virusziekte bij dieren waar het merendeel van alle vogelsoorten gevoelig voor zijn. De ziekte is in ieder geval reeds vastgesteld bij verschillende pluimveesoorten (eenden, ganzen, kippen, kalkoenen, fazanten, parelhoenders, kwartels en patrijzen). Sommige van deze soorten vertonen duidelijke symptomen (kalkoenen), bij andere is een besmetting nauwelijks te herkennen (eenden en andere watervogels). De aard van de symptomen en het verloop van de ziekte hangen af van de pathogeniteit van de virusstam, de leeftijd van het getroffen dier, de omgeving en eventuele andere infecties. Typische ziektetekens zijn:
- ademhalingsproblemen, sinusitis, tranende ogen, opgezwollen kop met dikke en blauwe kam en lellen,
- legdaling,
- sufheid, gebrekkige eetlust,
- sterfte
Terug
Is alle vogelgriep eender?
Neen. Alle vogelgriepvirussen behoren tot de zeer grote familie van de influenza A virussen, waartoe bijvoorbeeld ook griepvirussen bij de mens, het varken en het paard behoren. Influenza A virussen worden op basis van hun structuur ingedeeld volgens een H-type en een N-type. Van het H-type bestaan er 16 verschillende hoofdvarianten, van het N-type 9. Elk van de hoofdvarianten kan op zijn beurt nog verder onderverdeeld worden in verschillende stammen.
Bij de mens, het varken en het paard zijn er slechts een beperkt aantal combinaties van H en N mogelijk. Bij vogels is dit anders: daar bestaan er honderden verschillende vogelgriepvirussen, waarbij elk van de 16 H-types kan gecombineerd worden met elk van de 9 N-types. Zo was de stam die in 2003 in België en Nederland tot uitbraken heeft geleid de H7N7-stam en is het momenteel vooral de H5N1 stam die tot zoveel onrust leidt.
Niet alle vogelgriepvirussen vormen een probleem voor vogels. Er bestaan zowel hoogpathogene als laagpathogene stammen. Laagpathogene virussen veroorzaken geen of nauwelijks ziektetekens en worden eerder toevallig ontdekt bij laboratoriumonderzoeken van stalen van vogels. Hoogpathogene virussen zijn wel belangrijk: zij kunnen aanleiding geven tot zeer ernstige ziektetekens, zijn zeer besmettelijk en leiden tot de typische vogelgriepuitbraken met massale sterfte. Belangrijk om weten is dat laagpathogene vogelgriepvirussen tot elk van de 16 H-types kunnen behoren, maar dat hoogpathogene virussen enkel tot het H5 of H7 type behoren (kennis tot op heden).
Terug
Wat valt er onder pluimvee?
In het kader van de preventie en de bestrijding van de vogelgriep is de definitie van tel van het
ministerieel besluit van 3 april 2006 houdende tijdelijke maatregelen ter bestrijding van aviaire
influenza. Onder pluimvee wordt verstaan: kippen, kalkoenen, parelhoenders, eenden, ganzen,
kwartels, duiven, loopvogels (ratites), fazanten, patrijzen, zwanen of andere watervogels die in gevangenschap gehouden worden voor de fokkerij, voor de productie van vlees of van consumptieeieren,
of om in het wild te worden uitgezet, of gehouden voor hobby of voor sier.
Terug
Hoe verspreidt het vogelgriepvirus zich?
Vogelgriep is in de eerste plaats een dierlijke ziekte, die voornamelijk pluimvee treft.
Bij besmette dieren bevindt het vogelgriepvirus zich in het speeksel, het neusslijm, en in de uitwerpselen. Vogels kunnen besmet worden wanneer ze in contact komen met besmette uitwerpselen, besmette oppervlaktes (vuiligheid, kratten) of besmet materiaal (water, voeding).
Terug
Kan vermeden worden dat vogelgriep tot bij ons zal komen?
Net omdat het H5N1 virus ook door trekvogels wordt overgebracht, is het onmogelijk om zijn verspreiding te controleren. Dit betekent natuurlijk niet dat de ziekte zich meteen ook naar gedomesticeerde vogels zal verspreiden. Maatregelen zoals de ophokregeling en het verbod op het buiten voederen en drenken van pluimvee en vogels zijn er net op gericht om een dergelijke overdracht van in het wild levende vogels naar gedomesticeerde vogels te vermijden.
Daarnaast organiseert het Voedselagentschap in samenwerking met de 3 Gewesten een monitoring bij in het wild levende vogels. Deze monitoring heeft tot doel om een eventuele introductie van het H5N1 virus in onze in het wild levende vogelpopulatie zo snel mogelijk te ontdekken.
Terug
Welke maatregelen gelden momenteel op Belgisch grondgebied om de verspreiding van het vogelgriepvirus tegen te gaan?
Het Voedselagentschap heeft van bij de aanvang van de epizoötie in 2003 getracht om de maatregelen in functie van de ontwikkelingen op het terrein op te schalen. Daarbij werden steeds de adviezen en richtlijnen van de Europese Commissie opgevolgd.
Afschermregeling:
a) Voor professionele pluimveebedrijven:
Die zich in een gevoelig natuurgebied bevinden(deze kan u terugvinden op www.favv.be):
- Verplicht afschermen van het pluimvee.
Voor het gehele Belgische grondgebied :
- Verplicht binnen of afgeschermd voederen en drenken van het pluimvee.
b) Voor particuliere pluimvee- en vogelhouders:
Die zich in een gevoelig natuurgebied bevinden:
- Verplicht binnen of afgeschermd voederen en drenken van het pluimvee en vogels.
- De eenden en de ganzen die worden binnengehouden moeten apart gehouden worden van ander pluimevee.
Voor het gehele Belgische grondgebied :
- In staat zijn om alle pluimvee binnen de 24 uur af te schermen van zodra het federaal Voedselagentschap deze maatregel zou opleggen.
Het afschermen is en blijft een goede maatregelen om contact met wilde vogels te vermijden. Daarom raadt het federaal Voedselagentschap deze maatregel aan voor alle in gevangenschap gehouden vogels en pluimvee in het ganse land, maar een volledige afschermplicht wordt voorlopig nog niet opgelegd.
Tentoonstellingen en wedstrijden:
Deelname van professioneel gehouden pluimvee aan tentoonstellingen en wedstrijden blijft verboden in gans het land. Pluimvee van particulieren en andere vogels mogen deelnemen aan dergelijke manifestaties op volgende voorwaarden:
- Elke verzameling moet onder officieel toezicht staan van een erkende dierenarts aangesteld door de burgemeester van de gemeente waar de verzameling plaatsvindt.
- De inrichters van de verzameling moeten een lijst bijhouden met de namen en adressen van de deelnemers aan de verzameling; deze lijst moet gedurende ten minste 2 maanden ter beschikking worden gehouden van het FAVV.
Markten van pluimvee en andere vogels :
Volgende condities zijn van toepassing op de verkoop van vogels en pluimvee op openbare markten:
- De erkende markten en particulieren kunnen pluimvee of vogels annbieden
- Voor wat de particulieren betreft, gaat het enkel over occasionele verkopen en dieren van eigen kweek
- Wanneer er zich meerdere verkopers tegelijkertijd op de markt bevinden, dan moeten zij zo ver mogelijk van elkaar verwijderd blijven. Zo nodig dient hat aantal verkopers op de markt beperkt te worden.
- Alle dieren die op de markt aangeboden worden zijn van gegarandeerde origine, te weten voor de professionelen: alle pluimvee of vogels moeten van een geregistreerde pluimveehouderij komen, of zij moeten 10 dagen voorafgaand aan de markt worden binnengehouden. Voor de particulieren, alle pluimvee of vogels moeten 10 dagen voorafgaand aan de markt worden binnengehouden.
Vaccinatie:
De EU gaf België de mogelijkheid voor dierentuinen en andere vogelparken om onder strikte voorwaarden te vaccineren.
Maatregelen voor professionelen:
Om verdere maatregelen voor professionelen in te kijken, surf naar de website van het Voedselagentschap.
Naar gelang de evolutie van de situatie is het mogelijk dat de maatregelen in België worden aangepast. Deze eventuele wijzigingen zullen gecommuniceerd worden door het Interministerieel Coördinatiecomité Influenza.
Terug
Wat wordt er precies bedoeld met binnen voeden en drenken, en afschermplicht, afschermen, ophokregeling, ophokplicht?
Binnen voeden en drenken
Met binnen voeden en drenken kan worden vermeden dat er uitwerpselen van wilde mogelijk besmette wilde vogels zich zouden vermengen met het voedsel van de dieren. Het eten van besmet voedsel zou ervoor kunnen zorgen dat het dier besmet raakt met het vogelgriepvirus. Als u in een gevoelig natuurgebied woont en uw pluimvee niet binnen kan voeden en drenken, zorg dan tenminste voor een afdak boven de voederbak.
Afschermregeling
De afschermregeling blijft van toepassing voor professionelen die in een gevoelig natuurgebied wonen. Dit betekent dat het pluimvee met buitenbeloop moet worden afgeschermd van in het wild levende vogels ter grootte van een eend met behulp van netten of gaas. Op die manier kan contact tussen het pluimvee en mogelijk besmette wilde fauna vermeden worden. Dit contact zou ervoor kunnen zorgen dat het vogelgriepvirus wordt overgedragen. De mazen van het gaas of het net mogen maximaal een diameter van ongeveer 10 cm hebben, zodat wilde vogels ter grootte van een eend er niet doorheen kunnen.
Terug
Is de verkoop van vogels en pluimvee op markten opnieuw toegelaten?
Ja. De verkoop van pluimvee en vogels zowel door particulieren als door erkende pluimvee- en vogelhandelaars op openbare markten is toegelaten totdat er vogelgriep in België wordt vastgesteld op voorwaarde dat de markt onder toezicht staat van een dierenarts aangeduid door de burgemeester, de organisator van de markt een lijst bijhoudt van de aanwezige verkopende handelaars of personen en de betrokken verkopers zo goed als mogelijk gespreid worden op de markt. Wanneer er zich meerdere verkopers tegelijkertijd op de markt bevinden, dan moeten zij zo ver mogelijk van elkaar verwijderd blijven. Zo nodig dient het aantal verkopers op de markt beperkt te worden.
Voor wat de particulieren betreft, gaat het enkel over de occasionele verkoop van eigen "overschotten" van gekweekt pluimvee of andere vogels. De particuliere verkoper mag m.a.w. geen vogels kweken of vogels aankopen met het doel deze verder op markten te verkopen.
Alle dieren die op de markt aangeboden worden zijn van gegarandeerde origine, te weten voor de professionelen: alle pluimvee of vogels moeten van een geregistreerde pluimveehouderij komen, of zij moeten 10 dagen voorafgaand aan de markt worden binnengehouden. Voor de particulieren, alle pluimvee of vogels moeten 10 dagen voorafgaand aan de markt worden binnengehouden. Bovendien moet er rekening gehouden worden met de van kracht zijnde wetgeving betreffende de ambulante handel en de verkoop op markten.
Let op! De verkoop van pluimvee op markten is daarnaast nog aan de onderstaande bijkomende verplichtingen onderworpen:
de particulier dient wel te beschikken over een sanitaire vergunning die verstrekt wordt door het Voedselagentschap (FAVV)
alle pluimvee, zowel van professionele verkopers als van particulieren, dient gevaccineerd te zijn tegen de ziekte van Newcastle en de dierenarts heeft hiertoe een vaccinatiebewijs afgeleverd
Zowel de professionele als de particuliere verkoper van pluimvee moet een sanitaire vergunning hebben en een register van alle verkopen bijhouden, zoals voorzien in het MB van 4 april 1992 houdende tijdelijke maatregelen ter bestrijding van de pseudovogelpest.
Terug
Wat zijn de gevolgen van een uitbraak van vogelgriep onder het pluimvee?
De uitbraak van de hoog pathogene vogelgriep kan belangrijke economische schade voor de pluimveebedrijven teweegbrengen.
De schade is des te erger naarmate de uitbraak wijdverspreid is in een land of een ganse streek. De indijking van de verspreiding kan zeer moeilijk zijn en geruime tijd duren. De internationale gemeenschap en de regeringen nemen doorgaans strenge maatregelen vanaf het ogenblik dat de uitbraak ontdekt is.
Terug
Wat zijn de gevolgen van een uitbraak van vogelgriep onder het pluimvee in België?
Een geval of uitbraak van vogelgriep bij wilde vogels, op een pluimveebedrijf of bij een particulier, is een verontrustende en in het geval van het dodelijke H5N1-virus zelfs bedreigende gebeurtenis.
In eerste instantie zal enkel de gezondheid van de personen die intensief contact gehad hebben of nog steeds hebben met de zieke of dode vogels nauw moeten opgevolgd worden.
> Geval bij wilde vogels
Als vogelgriep bij de wilde vogelpopulatie wordt vastgesteld, dan zal rondom de plaats van de vaststelling een bewakings- en toezichtsgebied (3 km- en 10 km- zone) worden afgebakend. In dit gebied zal de monitoring van de wilde vogels fors worden opgedreven om na te gaan in hoeverre de ziekte zich verspreid heeft. Er zullen beschermende maatregelen worden ingevoerd om te vermijden dat het virus ook het gevogelte van professionele bedrijven of particulieren zal besmetten.
> Uitbraak op een bedrijf
Als de uitbraak zich voordoet op een bedrijf, dan wordt dit bedrijf afgezonderd. Artsen zullen de personen die leven of werken op het bedrijf en iedereen die in contact kwam of komt met mogelijk besmet pluimvee nauw opvolgen. Concreet betekent dit dat de gezondheid van deze mensen klinisch zal opgevolgd worden en dat zij indien nodig preventief antivirale middelen toegediend krijgen. Professionele en particuliere pluimveehouders en hun familie in de dichte omgeving van de haard (1 km- of 3 km-zone) bij wie het pluimvee geruimd wordt, krijgen eventueel ook preventieve medicatie tot hun beschikking.
> Uitbraak bij een particulier
Doet de uitbraak zich voor bij een particulier, dan zal de familie nauw opgevolgd worden door de behandelende arts en zal zij indien nodig preventief antivirale middelen toegediend krijgen. Ook hier zullen alle pluimveehouders in de dichte omgeving van de haard (1 km- of 3 km- zone), zowel professionelen als particulieren en hun familie, bij wie het pluimvee geruimd wordt, eventueel preventieve medicatie ter beschikking krijgen.
Er bestaan dus geen redenen om hals over kop antivirale middelen in te slaan. Integendeel, de overheid vraagt de bevolking om de beschikbare geneesmiddelen voor te behouden voor deze bevolkingsgroepen die tot de kwetsbare groepen worden gerekend.
Het opduiken van vogelgriepgevallen of -haarden in België zou evenmin betekenen dat er sprake is van een pandemie, een wereldwijde uitbraak van een virus dat een bedreiging vormt voor de mens. Hiervoor moet het vogelgriepvirus zich eerst omvormen tot een virus dat overdraagbaar kan zijn van mens op mens. Tot op heden zijn er geen aanwijzingen dat dit hier of elders reeds gebeurd zou zijn. Wel is het zo dat iedere nieuwe besmetting met het vogelgriepvirus bij de mens, het virus de kans geeft om zich aan te passen zodat het wel overdraagbaar zou kunnen worden voor de mens. Alle bevoegde overheidsinstanties streven samen naar een zo efficiënt mogelijke bestrijding van het vogelgriepvirus onder de dieren. Hoe minder dieren besmet zijn, hoe kleiner de kans is dat een mens besmet raakt en dat het virus zich zo kan aanpassen.
Terug
Komen vogelgriep uitbraken bij het pluimvee vaak voor?
Sedert het midden van de jaren 90 hebben zich grote vogelgriepepidemieën bij pluimvee voorgedaan. Eerst in Mexico, daarna in Europa (Italië, Nederland en België) en momenteel in Zuidoost-Azië, in Afrika en in meerdere Europese landen. De subtypen waren H5, H7 en opnieuw H5.
Terug
Kan mijn volière- of gezelschapsvogel vogelgriep krijgen?
Ja, andere vogels dan pluimvee zijn ook vatbaar voor de ziekte.
Invoer van vogels :
Om te voorkomen dat zij het virus binnenbrengen, worden ingevoerde vogels eerste een maand geobserveerd en getest in een erkend quarantainecentrum. Deze centra staan onder controle van het FAVV. Omwille van de vogelgriepepidemie in Zuidoost Azië zijn alle importen van siervogels uit de getroffen landen voorlopig verboden.
Huidige maatregelen:
Met het doel om het contact tussen pluimvee en wilde vogels te beperken, zijn volgende maatregelen van toepassing voor particulieren:
- In de gevoelige zones is het verboden om pluimvee buiten te voeden en te drenken, tenzij de dieren zijn afgeschermt (deze maatregel is ook aanbevolen buiten de gevoelige zones).
- In de gevoelige zones, de eenden en ganzen die binnengehouden worden moeten gescheiden gehouden worden van het andere pluimvee.
- Ter informatie, in de gevoelige zones zijn de professionelen verplicht om hun pluimvee en vogels binnen te houden.
Terug
Mag men pluimvee vaccineren tegen het H5N1 virus?
Neen. Vogelgriep is een aangifteplichtige ziekte waartegen in principe niet gevaccineerd mag worden. Vaccinatie wordt op dit ogenblik nog niet als preventief middel gebruikt omdat gevaccineerde dieren in geval ze besmet worden wel minder of geen ziektetekens vertonen, maar toch nog steeds virussen uitscheiden die op hun beurt een nieuwe bedreiging voor mens en dier kunnen vormen.
Enkel voor erkende dierentuinen en erkende dierenparken wordt er in dit verband onder strikte voorwaarden een uitzondering gemaakt.
Terug
Is vogelgriep besmettelijk voor mijn hond of kat?
Er is op heden geen reden om te vrezen dat uw hond of kat besmet kan raken met het vogelgriepvirus H5N1. Ten eerste is er nog geen vogelgriep aanwezig in België. Ten tweede blijken enkel katachtigen (dus niet honden) na zeer nauw en veelvuldig contact met besmette vogels, zelf besmet te kunnen raken met het H5N1-virus.
In Azië
Zo stierven in 2004 een veertigtal tijgers in een zoo in Thailand aan het vogelgriepvirus. Deze tijgers kregen rauwe karkassen van besmette kippen als voeding. De dieren zouden grote hoeveelheden van het virus ingeademd hebben door te snuffelen aan de dode kippen vooraleer ze op te eten. Er kon niet worden aangetoond dat er tijger-op-tijgerbesmetting zich heeft voorgedaan. Het virus werd ook niet overgedragen naar dierenartsen en dierverzorgers die nauw contact hadden met de besmette tijgers.
Laboratoriumtesten
Tijdens laboratoriumtesten in Rotterdam werd eveneens aangetoond dat katachtigen na intensief contact met het H5N1 virus (opeten van besmette kippen, directe toediening van het virus in de luchtwegen van katten) kunnen besmet raken. In laboratoria kon ook worden aangetoond dat onder extreme omstandigheden met zeer hoge infectiedruk katten andere katten konden besmetten.
Katten en honden
Er is tot op heden nog geen enkele melding dat besmette katten mensen zouden kunnen besmetten. Het vogelgriepvirus is en blijft een virus dat hoofdzakelijk grotere vogels zoals watervogels aantast. Mensen en zoogdieren (katten, varkens) raken zelden besmet met dit virus. Dit is trouwens enkel mogelijk op voorwaarde dat er zeer nauw en veelvuldig contact is geweest met sterk besmette vogels. Er zijn voorlopig geen aanwijzingen dat honden besmet kunnen raken met dit virus.
Besmette katten in Europa
In Duitsland en Oostenrijk werden meerdere katten besmet met het H5N1-virus. Elk van deze katten had duidelijk zeer nauw en herhaaldelijk contact gehad met besmette vogels.
Terug
Mag ik wilde vogels nog eten geven in de natuur?
De reglementering:
Vanaf 1 mei 2007 zegt de reglementering dat het voederen en drenken van professioneel gehouden pluimvee dient binnen te gebeuren (afschermen) of op een wijze dat contact met wilde vogels onmogelijk maakt. Voor particuliere eigenaars van pluimvee is dit niet langer verplicht, maar wordt het toch aangeraden. Vogels voederen in de vrije natuur is niet verboden, tuinvogels ook niet, maar probeer toch contact met eigen vogels te vermijden.
Als de dreiging op vogelgriep terug zou verhogen, dan:
is het raadzaam in parken geen voedsel zoals broodresten te geven aan de eenden en ganzen die er in vrijheid leven. Dit kan immers de andere in het wild levende eenden en ganzen aantrekken en zo de kans op een besmetting van de parkvogels doen toenemen.
Terug
Mag ik wilde vogels nog eten geven in mijn tuin?
Als u zelf geen pluimvee heeft:
Als u of de mensen in uw omgeving zelf geen pluimvee heeft, dan kan u nog steeds kleine vogels voeden, maar zorg ervoor dat voorbijvliegende grotere vogels zoals eenden of ganzen niet kunnen aangetrokken worden door het eten. Het is niet omdat de vogelgriepdreiging is afgenomen, dat ze niet meer bestaat. U kan dat doen door het eten voor kleinere vogels niet in het zicht van voorbijvliegende vogels te plaatsen. Kleine vogels vliegen lager en zullen het eten wel ontdekken.
Als u zelf pluimvee heeft :
Als u zelf pluimvee heeft en in één van de gevoelige natuurgebieden woont, dan raden wij u af om wilde vogels te voederen in uw tuin! Deze wilde vogels zouden namelijk uw eigen pluimvee kunnen besmetten.
Terug
Wat moet ik doen als ik pluimvee zie dat gedumpt werd door de eigenaar?
Het is uiteraard onverantwoord dat eigenaars hun dieren in de steek laten. Dit probleem moet door uw gemeente opgelost worden, dus het beste dat u kan doen is uw gemeente op de hoogte brengen. Al wie zijn dieren in de steek laat kan gestraft worden door de politie.
Wij raden u immers sterk af het gevonden dier te voederen of te drenken.
Terug
Is vogelgriep ook besmettelijk voor de mens?
Afhankelijk van het virustype kan het virus overgedragen worden op de mens. Van de meer dan honderd mogelijke varianten van het vogelgriepvirus, is van een beperkt aantal gebleken dat ze de mens kunnen besmetten.
Het virustype (H7N7) dat in 2003 in Nederland, België en Duitsland heeft rondgewaard, heeft bij verschillende mensen die intensief in contact zijn geweest met besmet pluimvee, een slijmvliesontsteking rond het oog veroorzaakt. In Nederland is bovendien een dierenarts overleden die besmet was met het vogelgriepvirus.
Over een periode van meer dan 2 jaar zijn er al meerdere meldingen van mensen die besmet raakten door het vogelgriepvirus, waarvan ongeveer de helft overleden is. Het betrof hier enkel besmettingen van dier op mens. Vaak was dat omdat de mensen leefden in nauw contact met besmette dieren en leefden in slechte hygiënische omstandigheden. Het risico dat een dergelijke besmetting zich in onze huidige omstandigheden zou voordoen is miniem.
Terug
Zijn alle huidige uitbraken van vogelgriep onder het pluimvee even gevaarlijk voor de mens?
Neen. Het is voornamelijk de uitbraak veroorzaakt door het aviaire influenzavirus type-A- H5N1 die momenteel onder bijzondere omstandigheden (zeer nauw contact) gevaarlijk is voor de mens. Om het gevaar voor de volksgezondheid te kunnen inschatten is het dus van belang om het exacte vogelgrieptype te kennen. Toch blijft het belangrijk om alle uitbraken van vogelgriep bij vogels zo snel mogelijk onder controle te brengen. Het is immers mogelijk dat een minder gevaarlijke vorm na een aantal maanden toch muteert naar een gevaarlijke vorm.
Terug
Hoe kan dit vogelgriepvirus op mensen worden overgedragen?
Het H5N1-vogelgriepvirus heeft mensen besmet via de ademhalingswegen, door intensief contact met besmet pluimvee. Dat kan gebeuren omdat bijvoorbeeld de zieke kippen een hoog gehalte aan virussen in de lucht verspreiden of door onvoorzichtige opruiming van zieke en dode dieren. Deze besmetting van kip op mens is zeer zeldzaam.
Tot op heden werd er nog geen duurzame mens-op-mensbesmetting vastgesteld.
Terug
Is er gevaar bij het aanraken van een dode vogel?
Er is weinig risico op een besmetting van de mens verbonden aan het voorzichtig manipuleren van een kadaver van een dode vogel. Het betreft hier immers geen staalneming, noch een autopsie. Het virus is weinig terug te vinden aan de buitenkant van het kadaver en het is weinig resistent tegen de omgevingsinvloeden.
De klassieke voorzorgsmaateregelen i.v.m. de hygiëne dienen te worden gerespecteerd, namelijk het dragen van latex handschoenen en het wassen en ontsmetten van de handen na het uitvoeren van behandelingen. Er wordt aangeraden om van kledij te veranderen vooraleer met een andere activiteit wordt gestart (het dragen van een werkschort of een wegwerpoverall is ideaal). Een eenvoudig mondmasker en eventueel een bril om de ogen te beschermen worden aanbevolen, maar zijn niet strikt noodzakelijk indien de kadavers rustig gemanipuleerd worden.
Stevige plastic zakken volstaan om de kadavers weg te bergen en te vervoeren.
De persoon die het kadaver manipuleert mag in geen enkel geval in de 4 dagen na de manipulaties in contact komen met gedomesticeerd pluimvee of vogels. Dezelfde aanbeveling geldt eveneens voor andere personen die contact hebben gehad met de kadavers.
Samengevat:
- Handschoenen dragen bij het behandelen van kadavers (latexhandschoenen zijn ideaal).
- Het kadaver in een stevige, waterdichte zak plaatsen en hierbij opletten dat de buitenkant van de zak niet wordt bevuild of besmet.
- De zak goed afsluiten en in een tweede zak plaatsen.
- De handschoenen uitdoen door deze binnenste buiten te draaien en ze eveneens in de tweede plastic zak plaatsen die daarna goed wordt afgesloten.
- De buitenkant van de tweede zak met zeep of ontsmettingsmiddel behandelen.
- De zak niet meer openen.
- Na het kadaver te hebben behandeld en vooraleer voedsel ter hand te nemen, steeds de handen, onderarmen en nagels wassen met zeep of ontsmettingsmiddel en water.
- Laarzen of schoeisel steeds goed reinigen en ontsmetten.
- Vlekken op kledij moeten met zeep en water worden gereinigd. De kledij kan nadien normaal gewassen worden.
- Om besmetting van het voertuig te voorkomen, wordt er aangeraden om de zak op een plasticfolie of in een daartoe geschikte doos te zetten. Indien het voertuig toch vuil geworden is, dan moet dit gereinigd en ontsmet worden.
Terug
Hoe kunnen mensen vermijden dat ze besmet raken met het vogelgriepvirus?
Mensen die in nauw contact komen met pluimvee
Mensen die intensief in contact komen met het virus (bijvoorbeeld bij het opruimen van besmette bedrijven of bij preventieve opruimingen) dienen zich te beschermen door het dragen van beschermkledij (overall, rubberlaarzen, handschoenen, bril), door het respecteren van een goede hygiëne (handen wassen, douchen na contact met (potentieel) besmet pluimvee) en door medische voorzorgen (griepvaccinatie en inname van een antiviraal middel).
Reizigers
Reizigers die behoren tot een risicogroep en die een land bezoeken waar vogelgriep heerst, laten zich best voor hun vertrek vaccineren tegen de seizoensgriep. In het land van bestemming dienen zij ieder contact met pluimvee en vogels te vermijden en te zorgen voor een goede hygiëne. In geen geval mogen zij vlees, vleesproducten, melk en melkproducten mee terug naar de EU nemen.
Iemand die een dode vogel vindt
Als u wandelt in de natuur en geconfronteerd wordt met verschillende dode vogels op dezelfde plaats, dan moet u dat melden aan het call center: 0800 99 777. Deze mensen zullen u verder helpen.
Om de laboratoria niet nodeloos te belasten, willen wij erop wijzen dat de vondst van een dode vogel zeker niet betekent dat de vogelgriep ons land heeft bereikt. Net zoals alle andere levende wezens, sterven de meeste vogels een natuurlijke dood. Daarom vragen wij u enkel dode vogels te melden als ze:
- gevonden zijn op dezelfde plaats,
- gevonden zijn op hetzelfde tijdstip,
- deel uitmaken van dezelfde soort of familie
en het ten minste het volgend aantal dieren betreft:
- 1 zwaan
- 20 meeuwen, zeemeeuwen en spreeuwen
- 5 dieren van een andere soort (bijvoorbeeld eenden)
Als u dode vogels treft minder dan het aantal dat hierboven wordt opgegeven, dan kan u contact opnemen met de milieudiensten of de opruimingsdienst van uw gemeente om de dode dieren te laten opruimen.
Tot op heden is er in België geen geval of haard van vogelgriep vastgesteld.
Terug
Kan de mens besmet raken door het eten van kippenvlees, eieren of producten op basis kip of ei eten?
Een eventuele besmetting met het vogelgriepvirus loopt via de ademhalingswegen. Het is daarom niet gevaarlijk om in de getroffen landen kippenvlees, eieren of producten waarin kippenvlees of eieren verwerkt zijn, te eten. Overigens is het verstandig om het algemene advies te volgen om kippenvlees altijd goed te verhitten en hygiënisch te behandelen. Dat laatste wil zeggen: houd rauw en bereid voedsel gescheiden en reinig alles wat in contact komt met rauw vlees zorgvuldig.
Rauwe eieren op de Belgische markt beantwoorden aan de geldende wettelijke bepalingen en mogen dus gebruikt worden in de bereiding van desserts (chocolademousse, tiramisu,…) en van mayonaise.
Het Raadgevend Comité Voedselveiligheid heeft in 2005 een affiche goedgekeurd en gepubliceerd die duidelijk maakt dat “eieren en vers gevogeltevlees op de Belgische markt afkomstig zijn van gezonde dieren”.
We willen iedereen eraan herinneren dat er in België geen vogelgriep is. Deze maatregelen gelden voor wie op bezoek gaat naar gebieden waar er wel vogelgriep heerst.
Terug
Bestaat er een vaccin voor het vogelgriepvirus-A-H5N1 dat bescherming biedt voor de mens?
Neen. Het gangbare, seizoensgebonden menselijk griepvaccin, waarvan op wereldvlak jaarlijks twee verschillende (noordelijk en zuidelijk halfrond) samenstellingen gemaakt worden, beschermt niet tegen de Aziatische vogelgriep. De vogelgriep is immers een influenzavirus dat in de eerste plaats vogels besmet.
De WGO heeft in samenwerking met verschillende laboratoria een menselijk vaccin tegen de huidige circulerende stam van aviaire influenza-A-H5N1 ontwikkeld. Klinische studies zijn gestart om te testen in welke mate dit vaccin bescherming geeft. De efficiëntie als vaccin voor het voorkomen van een pandemie zal echter beperkt zijn, want een efficiënt vaccin dat een goede bescherming geeft kan namelijk pas gemaakt worden op het ogenblik dat het virus gewijzigd is tot een zeer besmettelijke en dodelijke variant voor de mens.
Terug
Bestaat er medicatie tegen het vogelgriepvirus?
Ja, namelijk antivirale geneesmiddelen. Dit zijn geneesmiddelen voor de behandeling van bepaalde virale infecties. Er wordt verwacht dat het gebruik van antivirale geneesmiddelen de duur van de ziekte zal inkorten, de ziektetekens zal milderen en de complicaties en ernst van de ziekte zal verminderen als binnen 48 uur na het verschijnen van de eerste symptomen met de behandeling gestart wordt.
De overheid heeft een actieplan opgesteld om een strategische stock van 3 miljoen antivirale behandelingen op te bouwen. Deze behandelingen zullen gebruikt worden als iemand besmet zou raken met het vogelgriepvirus. Er bestaan dus geen redenen om hals over kop antivirale middelen in te slaan. Integendeel, de overheid vraagt de bevolking om de beschikbare geneesmiddelen voor te behouden voor deze bevolkingsgroepen die tot de kwetsbare groepen worden gerekend.
Terug
Moet ik speciale voorzorgen nemen als ik op reis ga?
De beste manier om je te beschermen voor een vogelgriep is de onderstaande aanbevelingen op te volgen:
AANBEVELINGEN om je te beschermen tegen de vogelgriep:
1. Vermijden van risicozones
- Vermijd elk contact met om het even welke vogels, en in het bijzonder met kippen, eenden of pluimvee (bv. bezoek aan pluimveeboerderijen of -markten)
- Vermijd ook elk contact met veren, en uitwerpselen van vogels.
2. Hygiëne maatregelen
- Regelmatig handen wassen, vooral voor het eten. Het gebruik van antiseptische en antibacteriële oplossingen die in de apotheken verkocht worden zijn doeltreffend om je handen te ontsmetten.
- Gevogelte dat goed gebakken werd vormt geen enkel probleem. Hetzelfde geldt voor eieren. Het virus wordt immers gedood door temperaturen vanaf 70°C.
- Niet in de dichte omgeving van pluimvee slapen.
- Er aandachtig voor zijn dat je kinderen een risico lopen als ze in de nabijheid van pluimvee spelen, het is goed hen op de richtlijnen te wijzen.
3. Medische maatregelen
- Er is geen aanbeveling voor systematische vaccinatie met het gangbare griepvaccin. Griepvaccinatie beschermt niet tegen de vogelgriep zelf. Wie zich wenst te beschermen tegen de gewone griep kan dit uiteraard bij ons, in het najaar, net voor de start van het griepseizoen, waarbij vaccinatie van de risicogroepen zoals beschreven in het advies van de HGR sterk aangeraden is. In de tropengordel van Azië zijn de griepseizoenen niet uitgesproken, er circuleert een mengsel van griepvirussen het ganse jaar door. Griepvaccinatie geeft daar waarschijnlijk een lagere graad van bescherming voor de humane griep.
- Aan inwoners van de betrokken landen, reizigers en toeristen wordt momenteel niet aangeraden antivirale geneesmiddelen preventief in te nemen.
Deze aanbevelingen zijn gesteund op de huidige kennis over de virologie en epidemiologie. Ze zullen op regelmatige basis herzien en zo nodig herwerkt worden.
AANBEVELINGEN voor reizigers die terugkeren uit een getroffen gebied:
Als u terugkeert uit een land of gebied waar vogelgriep heerst, dan willen wij u eraan herinneren dat het meebrengen van levende vogels of voedingsmiddelen verboden is en dat u geen contact mag hebben met gevogelte gedurende 4 dagen volgend op de datum van uw terugkeer.
Als u tijdens uw verblijf in contact bent geweest met gevogelte, en u zich binnen de week na uw terugkeer onwel voelt, hoest en koorts hebt, raadpleeg dan zeker uw huisarts.
Terug
Is er gevaar voor ons water (drinkwater en oppervlaktewater)?
Als er vogelgriep in België zou uitbreken, dan zal u uw pluimvee niet meer mogen drenken met oppervlaktewater. Deze maatregelen heeft een voorzorgsfunctie. Het is tot op heden nog niet vastgesteld dat mensen besmet zijn geraakt met het vogelgriepvirus via de voeding of drankopname, maar het valt niet uit te sluiten dat pluimvee en vogels die veel gevoeliger zijn voor het virus via contact met aangetast water, besmet geraken.
De angst dat uzelf zou kunnen besmet raken door in aanraking te komen met dit oppervlaktewater is helemaal onterecht. De mogelijke hoeveelheid virus dat in dit water zou kunnen zitten volstaat niet om een mens te besmetten. Mensen raken slechts zelden besmet met het vogelgriepvirus en dan enkel na veel en nauw rechtstreeks contact met besmette dieren.
We moeten een verschil maken tussen water uit flessen, leidingwater, bodemwater, bronwater, regenwater ten opzichte niet afgesloten zelf opgevangen regenwater en oppervlaktewater.
- Water uit flessen en leidingwater
Leidingwater dient aan strenge normen te beantwoorden en wordt zo nodig behandeld Bij de zuivering worden schadelijke bacteriën tegengehouden en verwijderd. Influenza virussen overleven niet in gezuiverd water. Ook voor water dat in flessen wordt verkocht gelden strenge normen. Zowel leidingwater als water verkocht in flessen wordt regelmatig gecontroleerd en vormen dus geen bedreiging, noch voor de mens, noch voor zijn huisdieren of pluimvee
- Bronwater en bodemwater
Dit water komt niet in rechtsreeks contact met gevogelte en hun uitwerpselen. Het is dan ook onwaarschijnlijk dat er influenzavirussen in terecht komen. Voor welke doeleinden bron- en bodemwater geschikt zijn hangt af van de resultaten van een analyse. Als het goedgekeurd is om te dienen als drinkwater, dan vormt dit water geen bedreiging, noch voor de mens, noch voor zijn huisdieren of pluimvee.
- Regenwater opgevangen in afgesloten containers
Regenwater dat via uw dak en dakgoten in een afgesloten container terecht komt, kan theoretisch uiterst kleine hoeveelheden virus bevatten. Mochten deze in geringe mate toch aanwezig zijn, dan nog is hun overlevingskans uiterst gering zodat ook rechtstreeks in een gesloten container opgevangen regenwater op het vlak van de verspreiding van de vogelgriep geen gevaar inhoudt. Regenwater is niet geschikt voor consumptie en het bereiden van voedsel. Dit heeft niets te maken met het vogelgriepvirus maar wel met de algemeen geldende hygiënemaatregelen. Het gebruik van zelf opgevangen regenwater om de vaat te doen of om een bad of douche lijkt ons niet aangewezen omwille van algemene hygiënemaatregelen, maar het kan gerust aangewend worden voor de was, het doorspoelen van het toilet, het wassen van de auto en het besproeien van gras, planten en bloemen.
- oppervlaktewater en regenwater toegankelijk voor wilde vogels ( dus niet afgeschermd of afgedekt)
Zodra er in België een geval of uitbraak zich voordoet, zal het verboden zijn om particulier en professioneel gehouden pluimvee en alle in gevangenschap gehouden vogels te drenken met water uit reservoirs van oppervlaktewater die voor wilde vogels toegankelijk zijn, dus de niet-afgedekte vijvers en poelen, behalve als dat water wordt behandeld met het oog op een gegarandeerde inactivering van eventuele virussen. Ook regenwater dat in open reservoirs wordt opgevangen kan in contact komen met gevogelte. De maatregelen die genomen worden in verband met het niet mogen drenken van uw dieren met oppervlakte water hebben een voorzorgsfunctie. Het is tot op heden nog niet vastgesteld dat mensen besmet zijn geraakt met het vogelgriepvirus via de voeding of drankopname. Maar het valt niet uit te sluiten dat pluimvee en vogels die veel gevoeliger zijn voor het virus via contact met besmet water besmet geraken.
Aangezien niet-afgedekt oppervlaktewater voortdurend bezoedeld wordt en niet gezuiverd wordt hebben virussen er grotere overlevingskansen en houdt dus voor de gevoelige vogels een gezondheidsrisico in. Oppervlaktewater levert voor de mens op het vlak van vogelgriep geen gevaar op. Toch adviseren wij de mensen die bijvoorbeeld wensen hierin te zwemmen om hygiëne redenen dit enkel te doen in zwemvijvers waar duidelijk aangegeven wordt door de bevoegde autoriteiten dat het water er voor geschikt is.
Mocht het virus massaal voorkomen bij in het wild levende vogels (wat nu niet het geval is) dan zal het potentieel risico van de oppervlaktewaters herbekeken worden.
Op dit ogenblik is het drenken van pluimvee en andere vogels met water afkomstig vanuit oppervlaktewaters toegankelijk voor wilde vogels (en dat niet virusvrij gemaakt is):
- altijd verboden zowel voor professionele pluimveehouders als voor particulieren
Wanneer een haard of geval van H5N1 in België wordt aangetroffen, zal het drenken van pluimvee en andere vogels met water afkomstig vanuit oppervlaktewaters toegankelijk voor wilde vogels (en dat niet virusvrij gemaakt is) verboden zijn voor pluimvee en gehouden vogels van professionelen en particulieren
Terug |
