Het virus van de A/H1N1-griep werd voor het eerst in maart 2009 in Mexico ontdekt. U kunt hier alle informatie vinden die verspreid werd tijdens deze pandemie. 

Griep A/H1N1: FAQ Ondernemingen

Veelgestelde vragen aan werkenemers en werkgevers :

Vaccinatie en geneesmiddelen

Kan een bedrijf vaccins tegen de A/H1N1-griep aankopen en de medewerkers laten vaccineren?
Wanneer kunnen niet-risicopatiënten (zoals het gehele personeelsbestand van een bedrijf) zich kunnen laten vaccineren?
Kan een bedrijf antivirale middelen aankopen en ter beschikking stellen van de medewerkers?

Preventiemaatregelen

Moet een bedrijf voorzorgsmaatregelen nemen zoals het dragen van maskers? Moet het handen wassen verplicht worden wanneer medewerkers ’s morgens arriveren? Moeten we het handen schudden of kussen laten?
Is het dragen van handschoenen en maskers nuttig of geeft het een vals gevoel van veiligheid?
Zullen samenscholingen van grote groepen mensen op een bepaald moment verboden worden zodat sportwedstrijden of evenementen niet kunnen doorgaan?
Heeft het nut om de airconditioning uit te schakelen om verspreiding van het virus tegen te gaan?
Welke maatregelen zijn er nodig bij vermoeden van medewerkers met een besmette persoon of andere medewerker?
Heeft het nut om geen vergaderingen meer te organiseren?
Zijn er bepaalde maatregelen nodig ten aanzien van medewerkers of klanten die net terug zijn uit een land dat erger getroffen is door de A/H1N1-griep dan ons land?

Reiniging van oppervlakten

Is het nuttig om preventief ruimtes of materialen in het bedrijf te ontsmetten?
Wat is de overlevingstijd van het virus buiten het lichaam en heeft het nut om curatief ruimtes of materialen in het bedrijf te ontsmetten?
Zijn er bepaalde aanbevelingen die schoonmaakbedrijven moeten volgen?
Wat met het gemeenschappelijk gebruik van toestellen zoals een telefoon, kassa, computer, waterdispenser, …?

Zieke personeelsleden en omgeving

Hoe kan ik inschatten hoeveel medewerkers afwezig zullen zijn door ziekte?
Kan de werkgever de werknemers die in contact geweest zijn met een zieke verzoeken om thuis te blijven en in eerste instantie van thuis uit te werken (thuiswerk of telewerk)?
Kunnen bedrijven die met veel zieken af te rekenen hebben op de één of andere wijze werknemers vorderen die zelf niet ziek zijn maar die afwezig zijn om voor hun gezin te zorgen of voor andere redenen?
Kan de onderneming die te maken krijgt met een afwezigheid van een groot deel van haar personeel omwille van ziekte en haar activiteit niet kan voortzetten, haar personeel tijdelijk werkloos maken of haar activiteit opschorten door overmacht in te roepen?
Na hoeveel dagen mag een medewerker die de griep heeft gekregen terug aan de slag?
Mag een medewerker die samenleeft met iemand die de griep heeft komen werken?
Wat moet de werknemer doen die het slachtoffer wordt van een griepaanval?
Moet de werknemer signaleren dat hij ziek is omwille van de griep?
Wat kan de werkgever doen wanneer hij vreest dat één van zijn werknemers besmet is met de griep : hem de toegang tot het bedrijf ontzeggen behoudens een geneeskundig getuigschrift “in goede gezondheid”, hem bij de dokter of naar huis sturen?
Een werknemer heeft griep. Wat met collega’s die met hem in contact zijn geweest?
Kan een werknemer thuis blijven om een familielid met griep te verzorgen?
Kan een werkgever een bewijs van niet-besmetting eisen van een werknemer alvorens hem terug aan het werk te stellen na zijn vakantie?
Kan de onderneming een beroep doen op uitzendkrachten of het personeel verzoeken overuren te maken om de afwezigheid van haar werknemers omwille van ziekte op te vangen?
Wat als de werknemers in mijn bedrijf die een risicovolle functie uitoefenen op hetzelfde moment ziek zijn waardoor mijn kernactiviteiten in het gedrang komen. Kan ik deze werknemers vervangen door anderen (bv. niet-ervaren werknemers, jongeren, uitzendkrachten) om de eventuele sluiting van mijn bedrijf te voorkomen?

Organisatie van het werk

Welke verantwoordelijkheid draagt de onderneming tegenover haar werknemers voor wat betreft de A/H1N1-griep?
Zullen zichtbare maatregelen in bedrijven of winkels geen afschrikwekkend effect hebben waardoor de klanten wegblijven?
Kan ik maatregelen nemen om te vermijden dat klanten of bezoekers het virus binnenbrengen in mijn onderneming? Zijn er maatregelen die daarbij niet afschrikken?
Zijn de vitale sectoren en bedrijven die essentieel zijn voor het functioneren van het openbare leven geïdentificeerd?
Kan de overheid op een bepaald moment middelen of materiaal uit de private sector opvorderen?
Wat verwacht de overheid van de bedrijven en federaties inzake communicatie?
Is het mogelijk om bandbreedte te reserveren voor noodcommunicatie, want indien bedrijven bij pandemie massaal overschakelen op thuiswerk, dan crashen misschien alle netwerken?
Moeten zwangere vrouwen of andere personen met verhoogde vatbaarheid voor griep tijdelijk een andere werkpost krijgen wanneer deze veel contact hebben met het publiek?

Kan een bedrijf vaccins tegen de A/H1N1-griep aankopen en de medewerkers laten vaccineren?

Het pandemisch vaccin dat bescherming biedt tegen de A/H1N1-griep is niet te koop op de markt. Uw bedrijf kan het dus niet kopen voor haar medewerkers. De overheid heeft 12,6 miljoen dosissen van het vaccin besteld en zal instaan voor de vaccinatie van de bevolking. Hierbij zal prioriteit gegeven worden aan bepaalde risicogroepen.
Uw bedrijf kan wel een jaarlijkse vaccinatiecampagne houden in het kader van de wintergriep. De overheid vraagt om hierbij extra aandacht te besteden aan medewerkers die eventueel tot de medische risicogroepen behoren. Voor de overige gezonde medewerkers wordt de campagne best wat later dan normaal gehouden zodat er zeker voldoende dosissen beschikbaar zijn voor de risicogroepen. Een uitgestelde vaccinatie is solidair gebaar van uw bedrijf met deze groepen.

Terug

Wanneer kunnen niet-risicopatiënten (zoals het gehele personeelsbestand van een bedrijf) zich kunnen laten vaccineren?

Het Wetenschappelijk Comité is momenteel van mening dat de A/H1N1-griep niet erger is dan een seizoensgriep voor personen die gewoonlijk in goede gezondheid verkeren. Het is dus niet zinvol om volwassenen te vaccineren die niet tot een risicogroep behoren. Dit geldt eveneens voor kinderen. Momenteel worden dus enkel prioritaire groepen en patiënten die tot een risicogroep behoren, gevaccineerd.

Terug

Kan een bedrijf antivirale middelen aankopen en ter beschikking stellen van de medewerkers?

Neen. Het is niet alleen duur maar ook overbodig. Voorschrijfplichtige geneesmiddelen kunnen enkel door een arts een patiënt gegeven worden en niet preventief aan een groep van mensen. Het preventief gebruik van antivirale middelen heeft trouwens geen zin omdat men niet kan voorspellen of, en wanneer, iemand een besmetting oploopt.
Bovendien kan langdurig gebruik van antivirale middelen maagklachten en andere bijwerkingen veroorzaken.

Terug

Moet een bedrijf voorzorgsmaatregelen nemen zoals het dragen van maskers? Moet het handen wassen verplicht worden wanneer medewerkers ’s morgens arriveren? Moeten we het handen schudden of kussen laten?

De belangrijkste basismaatregelen zijn een goede hygiëne binnen het bedrijf en informatie aan de medewerkers over de persoonlijke hygiëneregels die besmetting kunnen voorkomen.
Het regelmatig met water en zeep wassen van de handen is zeer belangrijk. Wie regelmatig de handen wast, hoeft een handdruk niet achterwege te laten. Het is wel aangeraden om zo weinig mogelijk contact te maken tussen de handen en de slijmvliezen (neus, mond of ogen aanraken). Ook de basisregel " wie ziek is, blijft thuis en raadpleegt zijn/haar arts" kan heel wat besmettingen op de werkvloer vermijden.
Het preventief verstrekken van antivirale middelen heeft geen enkel nut en is duur. Ook het aankopen van maskers om medewerkers te beschermen tegen besmetting (FFP2-masker), heeft voor de meeste bedrijven geen zin. Deze maskers zijn enkel effectief in combinatie met andere maatregelen en mits gebruik volgens een vaste procedure. Het gebruik is vooral nuttig binnen de gezondheidszorg waar professionelen frequent contact hebben met patiënten. Het normale “chirurgische” masker is enkel nuttig als het door een zieke gedragen wordt, om zijn of haar omgeving te beschermen. Voor een gezonde persoon biedt het masker geen bescherming tegen de griep.

Terug

Is het dragen van handschoenen en maskers nuttig of geeft het een vals gevoel van veiligheid?

Het aankopen van maskers om medewerkers te beschermen tegen besmetting (FFP2-masker), heeft voor de meeste bedrijven geen zin. Deze maskers zijn enkel effectief in combinatie met andere maatregelen en mits het volgen van een vaste procedure. Het gebruik is vooral nuttig binnen de gezondheidszorg waar professionelen frequent contact hebben met patiënten. Het normale “chirurgische” masker is enkel nuttig als het door een zieke gedragen wordt, om zijn of haar omgeving te beschermen. Voor een gezonde persoon biedt het masker geen bescherming tegen de griep. Dit masker is dus enkel nuttig indien een medewerker tijdens de werkuren griepsymptomen krijgt om zijn/haar omgeving te beschermen tijdens het traject naar huis.
Het gebruik van handschoenen kan nuttig zijn voor medewerkers die veel met materialen in contact komen die van buiten het bedrijf afkomstig zijn. Ook voor schoonmakers die bijvoorbeeld de vuilnisbakken legen of instaan voor het onderhoud, kan het dragen van handschoenen bescherming bieden. Belangrijker is de handhygiëne en dus het regelmatig wassen van de handen met water en zeep.

Terug

Zullen samenscholingen van grote groepen mensen op een bepaald moment verboden worden zodat sportwedstrijden of evenementen niet kunnen doorgaan?

In het pandemieplan zijn inderdaad procedures voorzien om grote bijeenkomsten van mensen te beperken. Deze scenario’s werden ontwikkeld voor het geval het aantal besmettingen in ons land hoog zou oplopen en zijn dus een voorbereiding op een situatie die zich niet noodzakelijk zal voordoen.
Er wordt bovendien een onderscheid gemaakt in het beperken van bijeenkomsten in de vrijetijdssfeer (zoals grote sportwedstrijden) en het sluiten van scholen of crêches.
Het stilleggen van het onderwijs is een zeer verregaande maatregel omdat hierdoor gezonde ouders niet kunnen werken omdat ze op hun kinderen moeten passen. Deze maatregel zal dus enkel op een doordachte manier gebruikt worden indien het aantal besmettingen in ons land zeer sterk oploopt.

Terug

Heeft het nut om de airconditioning uit te schakelen om verspreiding van het virus tegen te gaan?

Het uitzetten van de airconditioning is in de meeste moderne kantoorgebouwen onmogelijk omdat er geen toevoer van verse lucht mogelijk is door bvb. het openen van vensters. Het uitzetten zou dus meer gezondheidsproblemen veroorzaken dan voorkomen.
Moderne en goed onderhouden airco-systemen leveren geen aanzienlijk risico op besmetting op. Ook in de winterperioden zou u bedrijf nooit de airconditioning uitzetten omdat de normale griep in het land is.

Terug

Terug

Heeft het nut om geen vergaderingen meer te organiseren?

Vergaderingen kunnen momenteel gewoon doorgaan. Het is belangrijk dat iedereen een goede handhygiëne toepast en dat uw bedrijf let op een grondige schoonmaak van vergaderzalen en kantoren. Indien er zich meer griepgevallen in ons land voordoen, kunnen alternatieven overwogen worden zoals audio- of teleconferenties. Momenteel is dit echter niet nodig en is de kans om besmet te raken binnen het bedrijf niet groter dan buiten het bedrijf.

Terug

Zijn er bepaalde maatregelen nodig ten aanzien van medewerkers of klanten die net terug zijn uit een land dat erger getroffen is door de A/H1N1-griep dan ons land?

We bevinden ons momenteel in een pandemie. Er zijn dus in meerdere of mindere maten besmettingen met de A/H1N1-griep over heel de wereld. Zolang een medewerker of een bezoeker zich niet ziek voelt en geen griepsymptomen vertoont, heeft het geen nut om hem of haar uit uw bedrijf te mijden. Vraag uw medewerkers wel om bij de minste twijfel thuis te blijven en eerst de huisarts te raadplegen. Hiermee kan u het binnenbrengen van een besmetting in uw bedrijf vermijden.

Terug

Is het nuttig om preventief ruimtes of materialen in het bedrijf te ontsmetten?

Grondig schoonmaken en een goede hygiëne zijn belangrijke voorwaarden om besmettingen tegen te gaan. Het griepvirus overleeft tussen de 2 uur en – uitzonderlijk - de 2 dagen buiten het lichaam. De overlevingstijd is sterk afhankelijk van het materiaal en de omgevingsomstandigheden.
Een goede hygiëne in uw bedrijf is dus erg belangrijk.

Terug

Wat is de overlevingstijd van het virus buiten het lichaam en heeft het nut om curatief ruimtes of materialen in het bedrijf te ontsmetten?

Grondig schoonmaken en een goede hygiëne zijn belangrijke voorwaarden om besmettingen tegen te gaan. Het griepvirus overleeft tussen de 2 uur en – uitzonderlijk - de 2 dagen buiten het lichaam. De overlevingstijd is sterk afhankelijk van het materiaal en de omgevingsomstandigheden.
Indien één van uw medewerkers besmet geraakt is met de A/H1N1-griep is het zeker nuttig om zijn werkomgeving op de normale manier grondig schoon te maken. Net zoals een goede hygiëne ook in de rest van het bedrijf belangrijk is en problemen kan voorkomen.

Terug

Zijn er bepaalde aanbevelingen die schoonmaakbedrijven moeten volgen?

Een goede hygiëne binnen uw bedrijf kan veel problemen voorkomen. Het schoonmaken kan gebeuren met de normale producten en schoonmakers dragen het best handschoenen tijdens het poetsen en het leegmaken van vuilnisbakken.

Terug

Wat met het gemeenschappelijk gebruik van toestellen zoals een telefoon, kassa, computer, waterdispenser, …?

Regelmatig grondig schoonmaken is belangrijk en kan veel problemen vermijden. Het gemeenschappelijk gebruik van bepaalde instrumenten of toestellen door uw medewerkers valt natuurlijk niet te vermijden. De beste bescherming hier, wordt bekomen door een goede handhygiëne door uw medewerkers. Regelmatig de handen wassen met water en zeep, zorgt ervoor dat virusmateraal waarmee iemand in contact kwam, weggewassen worden.

Terug

Hoe kan ik inschatten hoeveel medewerkers afwezig zullen zijn door ziekte?

Niet iedereen wordt tegelijk ziek. Een klassieke griepgolf, neemt 10 tot 12 weken in beslag zodat het aantal zieken over deze periode gespreid is. Mogelijk doet er zich wel een piekperiode voor. De overheid bereidt zich voor op het zwaarst mogelijke scenario waarbij ongeveer 30% van de bevolking over een periode van 10 tot 12 weken de griep oploopt.
Omdat dit, naast een goede organisatie van de gezondheidszorg, ook socio-economische problemen kan veroorzaken, zijn er verschillende procedures uitgewerkt en voorbereidingen getroffen op alle overheidsniveau’s. Ook de bedrijven dragen een verantwoordelijkheid naar het ontwikkelen van eigen continuity plannen. Hiermee kunnen ze het ziekvallen van medewerkers maximaal opvangen en de activiteiten van het bedrijf veilig stellen.

Op de website www.influenza.be kan u wekelijks het aantal geraamde gevallen volgen.

Terug

Kan de werkgever de werknemers die in contact geweest zijn met een zieke verzoeken om thuis te blijven en in eerste instantie van thuis uit te werken (thuiswerk of telewerk)?

Het feit dat men in contact geweest is wil niet zeggen dat men zelf besmettelijk zou zijn. Tijdens een griepepidemie komt trouwens iedereen min of meer in contact met zieke personen of dragers van het influenzavirus. De werkgever kan deze personen om deze reden dus niet de toegang tot het bedrijf beletten. Hij kan er wel bij deze personen op aandringen dat ze nauwgezet de hygiënische maatregelen zoals afstand houden, masker dragen, hoesthygiëne toepassen, handen wassen etc. toepast.

De arbeidsplaats is bij beginsel één van de basisvoorwaarden van de arbeidsovereenkomst. De werkgever kan die voorwaarden niet eenzijdig wijzigen. Bijgevolg moet hij de toestemming van de werknemers hebben wil hij deze van thuis uit laten werken.

Indien beide partijen ermee instemmen om thuiswerk of telewerk te verrichten, moeten zij zich aanpassen aan de regelgeving terzake.

Hetgeen niet uitdrukkelijk geregeld is in de arbeidsovereenkomst, mag door de werkgever zelf bepaald en vervolgens gewijzigd worden indien het goed beheer van de onderneming, met inbegrip van het belang van iedere werknemer, dat vereist. Zo zullen een aantal beheersingsmaatregelen zoals het aflassen van vergaderingen, het uitsluitend voeren van telefonische gesprekken, … mogelijk zijn om ervoor te zorgen dat het aantal werknemers dat in contact kan komen met het virus maximaal beperkt wordt.

Terug

Kunnen bedrijven die met veel zieken af te rekenen hebben op de één of andere wijze werknemers vorderen die zelf niet ziek zijn maar die afwezig zijn om voor hun gezin te zorgen of voor andere redenen?

De wet van 19 augustus 1948 over de prestaties van algemeen belang in vredestijd staat vorderingen uitsluitend toe ingeval van collectieve conflicten (staking en lock out). Een bedrijf dat te maken heeft met zieke werknemers kan dus geen andere werknemers “vorderen“ die wettelijk afwezig zijn behoudens het akkoord van die laatste.

De enige uitzondering houdt verband met het tijdskrediet, namelijk het terugroepen van de werknemers die hun arbeidsprestaties met 1/5-tijds hebben verminderd en het terugroepen van de werknemers ouder dan 50 die hun arbeidsprestaties halftijds hebben verminderd. Om aan specifieke organisatieproblemen tegemoet te komen kan de werkgever daadwerkelijk de uitoefening van hun recht intrekken of wijzigen op voorwaarde dat de redenen voor de terugroeping (in dit geval griep) en de duur van de terugroeping worden vastgesteld door de ondernemingsraad en bij ontstentenis in gemeen overleg met de syndicale afvaardiging. Indien er geen ondernemingsraad noch een syndicale afvaardiging voorhanden is moet dit systeem van terugroeping worden bepaald in het arbeidsreglement.

Terug

Kan de onderneming die te maken krijgt met een afwezigheid van een groot deel van haar personeel omwille van ziekte en haar activiteit niet kan voortzetten, haar personeel tijdelijk werkloos maken of haar activiteit opschorten door overmacht in te roepen?

De opschorting van de arbeidsovereenkomst om economische redenen of in geval van een technisch ongeval is een oorzaak voor opschorting die specifiek geldt voor de arbeidsovereenkomsten van arbeiders.

De onderneming die te maken krijgt met een massale afwezigheid van haar personeel en die haar arbeiders deeltijds werkloos wil maken om haar activiteiten tijdelijk op te schorten, kan deze oorzaken van opschorting niet inroepen.

Hoewel de economische oorzaak kan voortvloeien uit een gebrek aan bestellingen of een vertraging in de bevoorrading van de onderneming, kan deze echter niet voortvloeien uit de onmogelijkheid om het werk voort te zetten omwille van een massale afwezigheid van de werknemers van de onderneming.

Bovendien kan de griep waarmee werknemers worden besmet, niet worden gelijkgesteld met een technisch ongeval (dat betrekking moet hebben op de technische uitrusting of de technische activiteit van de onderneming).

De opschorting van de arbeidsovereenkomsten omwille van overmacht kan in principe niet in overweging worden genomen, want de overmacht wordt bepaald als een onvoorziene gebeurtenis die de uitvoering van de arbeidsovereenkomst onmogelijk maakt.  Het feit dat het werk moeilijker kan worden uitgevoerd omwille van de griep en de afwezigheid van een groot deel van het personeel, maakt de uitvoering niet onmogelijk en kan dus niet worden beschouwd als overmacht.

Terug

Na hoeveel dagen mag een medewerker die de griep heeft gekregen terug aan de slag?

Het advies van de huisarts moet hierin steeds gevolgd worden, maar normaal 7 tot 10 dagen na het verschijnen van de symptomen is de persoon genezen en niet meer besmettelijk voor zijn of haar omgeving.

Terug

Mag een medewerker die samenleeft met iemand die de griep heeft komen werken?

Indien een familielid van een medewerker besmet raakt, dan moeten binnen het gezin de aanwijzingen en hygiënische maatregelen die door de huisarts gegeven worden, gevolgd worden om verdere besmettingen te voorkomen. De medewerker hoeft zelf niet thuis te blijven.

Terug

Wat moet de werknemer doen die het slachtoffer wordt van een griepaanval?

De werknemer moet onmiddellijk zijn werkgever inlichten over zijn werkonbekwaamheid.

Bovendien moet de werknemer, op vraag van de werkgever of wanneer dit is bepaald in het arbeidsreglement of een collectieve arbeidsovereenkomst, de werkgever een medisch attest bezorgen binnen de termijn die wordt voorgeschreven door de collectieve overeenkomst of het arbeidsreglement of  -bij gebrek hieraan- binnen de termijn die is vastgesteld door de wet (binnen de 2 werkdagen die starten vanaf de werkonbekwaamheid).

Het attest moet in principe de werkonbekwaamheid vaststellen, de waarschijnlijke duur ervan vermelden, en aangeven of de werknemer zich al dan niet kan verplaatsen met het oog op controle.

Wanneer alle regels worden nageleefd, kan de werknemer aanspraak maken op het gewaarborgd inkomen waarin wordt voorzien door de wet in geval van opschorting van de arbeidsovereenkomst omwille van ziekte.

Terug

Moet de werknemer signaleren dat hij ziek is omwille van de griep?

De werknemer is steeds verplicht om zijn arbeidsongeschiktheid te melden, maar moet de aard van de ziekte niet vermelden. Conform het medisch geheim mag het getuigschrift opgesteld door de geneesheer niet vermelden door welke ziekte de werknemer is getroffen.

Terug

Wat kan de werkgever doen wanneer hij vreest dat één van zijn werknemers besmet is met de griep: hem de toegang tot het bedrijf ontzeggen behoudens een geneeskundig getuigschrift “in goede gezondheid”, hem bij de dokter of naar huis sturen?

De werkgever mag nooit van zijn werknemers vragen om te bewijzen dat ze in goede gezondheid verkeren. Hij moet alle werknemers toelaten die zich op het werk aanbieden en die geen arbeidsongeschiktheid aanvoeren.

Wanneer de werknemer ziek lijkt kan de werkgever hem vanzelfsprekend aanraden zijn behandelende geneesheer op te zoeken maar hij kan hem hiertoe niet verplichten.

De werkgever kan de werknemer er in elk geval niet toe verplichten een bezoek te brengen aan de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer. De taak van deze laatste bestaat er immers enkel in de geschiktheid te beoordelen in het kader van de uit te voeren functie. Het is niet de taak van deze arts de algemene gezondheidstoestand van de werknemer te beoordelen wanneer deze zich onwel voelt. Daartoe is de huisarts van de werknemer het best geplaatst. De huisarts kan de juiste diagnose stellen en in voorkomend geval ziekteverlof voorschrijven.

Ook wanneer de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer tijdens een periodieke gezondheidsbeoordeling in het kader van de arbeidsgeneeskunde zou vaststellen dat de werknemer griepsymptomen heeft, dient hij deze werknemer te verzoeken zijn huisarts te raadplegen. Enkel de behandelende geneesheer kan immers ziekteverlof toekennen.

De werkgever die ondanks alles de werknemer wil wegsturen heeft het recht om hem te vragen naar huis terug te keren. Hij dient hem weliswaar het loon van de onderbroken werkdag uit te betalen krachtens artikel 27 van de wet over de arbeidsovereenkomsten behalve wanneer hij kan bewijzen dat de werknemer arbeidsongeschikt was.

Terug

Een werknemer heeft griep. Wat met collega’s die met hem in contact zijn geweest?

Wanneer een werknemer met ziekteverlof gaat wegens griep moet er niets speciaal gebeuren voor de collega’s die mogelijks met hem in contact gekomen zijn. Maatregelen zijn niet meer mogelijk aangezien de bron van mogelijke besmetting niet meer in het bedrijf aanwezig is. Deze werknemers moeten wel de klassieke algemeen geldende preventiemaatregelen blijven toepassen. Antivirale middelen zijn hier niet op hun plaats (enkel voor risicogroepen en op voorschrift van de behandelende arts) en voor vaccinatie is het te laat.

Bovendien is het zo dat de werknemer niet verplicht is mee te delen dat hij griep heeft. Vaak zullen werkgever en collega’s hiervan dus niet op de hoogte zijn.

Terug

Kan een werknemer thuis blijven om een familielid met griep te verzorgen?

Krachtens de wet van 3 juli 1978 over de arbeidsovereenkomsten heeft de werknemer het recht om van het werk afwezig te zijn om dwingende redenen.  Onder dwingende redenen moet men elke onvoorziene gebeurtenis verstaan die de dringende en noodzakelijke tussenkomst van de werknemer vereist en dit voor zover de uitvoering van de arbeidsovereenkomst deze tussenkomst onmogelijk maakt.

De ziekte van een persoon die onder hetzelfde dak woont als de werknemer of van een ouder of verwant van de eerste graad, wordt beschouwd als een dwingende reden.  De werknemer mag dus afwezig zijn van het werk gedurende de tijd die nodig is om het probleem te behandelen in het kader van een dringende en noodzakelijke tussenkomst.

De totale duur van de afwezigheden om dwingende redenen mag niet meer bedragen dan 10 werkdagen per jaar.  In principe gaat het om een verlof waarbij geen enkel recht op loon geldt.

Terug

Kan een werkgever een bewijs van niet-besmetting eisen van een werknemer alvorens hem terug aan het werk te stellen na zijn vakantie?

Neen en het heeft geen enkel nut. Zolang een medewerker zich niet ziek voelt en geen griepsymptomen vertoont, heeft het geen nut om hem of haar uit uw bedrijf te mijden. Vraag uw medewerkers wel om bij de minste twijfel thuis te blijven en eerst de huisarts te raadplegen. Hiermee kan u het binnenbrengen van een besmetting in uw bedrijf vermijden.

Terug

Kan de onderneming een beroep doen op uitzendkrachten of het personeel verzoeken overuren te maken om de afwezigheid van haar werknemers omwille van ziekte op te vangen?

Uitzendarbeid is mogelijk voor zover het gaat om de vervanging van werknemers wier arbeidsovereenkomst is opgeschort omwille van ziekte.

Het maken van overuren kan worden toegestaan voor zover de onderneming wordt geconfronteerd met een uitzonderlijke toename van het werkvolume.  De onvoorspelbaarheid van het aantal werknemers dat zal worden getroffen door de griep en dus van het aantal afwezigen kan een rechtvaardiging zijn voor de overuren van de aanwezige werknemers om te zorgen voor de continuïteit van de activiteiten van de onderneming.

Terug

Wat als de werknemers in mijn bedrijf die een risicovolle functie uitoefenen op hetzelfde moment ziek zijn waardoor mijn kernactiviteiten in het gedrang komen. Kan ik deze werknemers vervangen door anderen (bv. niet-ervaren werknemers, jongeren, uitzendkrachten) om de eventuele sluiting van mijn bedrijf te voorkomen?

Werknemers die een veiligheidsfunctie, een functie met verhoogde waakzaamheid, een activiteit met welbepaald risico of een activiteit verbonden aan voedingswaren uitoefenen, dienen op regelmatige tijdstippen aan gezondheidstoezicht (medische onderzoeken en/of inentingen) te worden onderworpen. Wanneer de werkgever een werknemer die een dergelijke functie uitoefent dient te vervangen omdat deze besmet is met het griepvirus, zal dit enkel kunnen voor zover ten aanzien van de vervangende werknemer dezelfde preventiemaatregelen zijn genomen. Dit zal geen probleem vormen wanneer de vervangende werknemer in normale omstandigheden aan soortgelijke risico’s is blootgesteld. Dit kan bv. het geval zijn wanneer een verpleegster in een ziekenhuis tijdelijk moet bijspringen in een andere afdeling dan waar ze normaal aan het werk is. Anders is het wanneer bijvoorbeeld een werknemer die meestal bureauwerk verricht in een bedrijf dat auto-onderdelen vervaardigt bijspringt in de productie-eenheid omdat de productie dreigt stil te vallen wegens ziekte van een aantal werknemers. In dat geval zal de werkgever de nodige preventiemaatregelen moeten nemen om ervoor te zorgen dat deze werknemer dezelfde bescherming geniet als de andere werknemers die in gelijkaardige omstandigheden werken. Zo zal hij desgevallend de nodige persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) ter beschikking moeten stellen en/of de werknemer aan een medisch onderzoek moeten onderwerpen wegens tewerkstelling aan een risicofunctie. Bovendien moet de werkgever rekening houden met eventuele bijkomende eisen/beperkingen die aan de uitoefening van de functie gesteld worden. Zo oefent een heftruckchauffeur niet enkel een veiligheidsfunctie uit waarvoor hij aan gezondheidstoezicht is onderworpen, maar moet hij bovendien een adequate opleiding hebben genoten voor het veilig besturen van de heftruck. Het werk van deze werknemer die wegens ziekte tijdelijk vervangen moet worden, zal dus niet zonder meer door een andere werknemer kunnen worden uitgevoerd. Deze vervangende werknemer zal niet alleen medisch geschikt moeten zijn voor het uit te voeren werk, maar ook een opleiding genoten hebben om de heftruck te kunnen besturen. Het is dus van het grootste belang dat de werkgever preventief voorziet in werknemers die vanuit welzijnsperspectief de juiste kwalificatie bezitten om de taken van collega-werknemers in crisissituaties te kunnen overnemen. Het is immers essentieel voor de continuïteit van een onderneming dat ook in crisissituaties de werkzaamheden kunnen blijven voortgaan en dat voor sleutelfuncties de nodige vervangers kunnen worden ingezet, met respect voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers. Sommige bedrijven zijn cruciaal voor het kunnen verder werken van andere bedrijven. Zo zal een groothandelaar, toeleverancier van voedingsproducten, niet enkel alert moeten zijn voor de continuïteit in zijn eigen bedrijf, maar er ook rekening moeten mee houden dat andere bedrijven van hem afhankelijk zijn. Het is dan ook nodig dat concrete afspraken gemaakt worden omtrent de minimale hoeveelheid te leveren producten die moeten bezorgd worden aan klanten in tijden van grieppandemie. Op basis daarvan kan de werkgever nagaan welke de sleutelfuncties in zijn bedrijf zijn en voor deze functies preventief en tijdig nagaan welke preventiemaatregelen hij moet voorzien ten aanzien van eventuele vervangers die hij dan best vooraf de vereiste opleiding laat volgen. Eventueel kunnen andere arbeidskrachten ingeschakeld worden, zoals uitzendkrachten, om in tijden van nood te vervangen. Uiteraard moet ook hier rekening gehouden worden met het feit dat bepaalde werkzaamheden steeds verboden zijn voor jongeren en stagiairs (bv. gevaarlijke machines besturen, blootstelling aan extreme hitte of koude) of uitzendkrachten (bv. afbraak en verwijdering van asbest). Indien -ondanks de genomen preventiemaatregelen- toch zou blijken dat cruciale risicofuncties niet langer kunnen worden ingevuld, zou dit in het slechtste geval kunnen leiden tot een tijdelijke sluiting van het bedrijf. In het geval dat een tijdelijke stopzetting van de activiteiten van de onderneming of van een afdeling van de onderneming moet worden overwogen, lijkt het niet mogelijk een beroep te doen op de tijdelijke werkloosheid voor economische redenen. In het kader van deze vorm van schorsing, moet het gebrek aan werk immers te wijten zijn aan economische factoren (bv. een gebrek aan orders of een vertraging in de bevoorrading van de onderneming), waarbij de onmogelijkheid om het werk in stand te houden wegens afwezigheid van een werknemer die een belangrijke functie vervult in het bedrijf, in principe geen economische reden uitmaakt. Echter, en voor zover de preventiemaatregelen werden genomen door de werkgever om een goede werkorganisatie te waarborgen, zou de afwezigheid van een werknemer en zijn vervangers die een functie uitoefenen die een wezenlijk bestanddeel uitmaakt van de onderneming, desgevallend een geval van overmacht kunnen betekenen. De schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst wegens overmacht wordt voorzien in artikel 26 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten. De overmacht veronderstelt een plotse gebeurtenis, onvoorzienbaar, onafhankelijk van de wil van de partijen, die de uitvoering van de overeenkomst tijdelijk en volledig onmogelijk maken. De uitvoering moet onmogelijk zijn en niet enkel maar kostelijker of moeilijker. In de mate dat de directeur van de RVA het bestaan van een dergelijke overmacht erkent, zouden de werknemers een RVA-uitkering kunnen ontvangen.

Terug

Welke verantwoordelijkheid draagt de onderneming tegenover haar werknemers voor wat betreft de A/H1N1-griep?

De wet van 3 juli 1978 over de arbeidsovereenkomsten bepaalt dat de werkgever er als een goede huisvader moet voor zorgen dat het werk wordt uitgevoerd in behoorlijke omstandigheden met betrekking tot de gezondheid van de werknemers.

Bovendien worden de verplichtingen van de werkgever inzake gezondheid en veiligheid van de werknemers uitvoerig beschreven in de wet van 4 augustus 1996 over het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk.

Al deze verplichtingen slaan vooral op de preventie van risico’s voor de gezondheid en de veiligheid van de werknemers, teweeggebracht door de activiteit van de onderneming en de manier waarop het werk wordt uitgevoerd.

Het risico besmet te worden door de A/H1N1-griep is als dusdanig geen risico dat specifiek verbonden is aan de uitoefening van de functie. Op die manier hebben de maatregelen die genomen worden ter preventie van een grieppandemie in principe een andere finaliteit dan de preventiemaatregelen die door de werkgever genomen moeten worden ter voorkoming van de risico’s in het kader van de welzijnswetgeving.

De te nemen hygiënische maatregelen door de werkgever zijn deze die ook door de bevolking in het algemeen moeten worden genomen. De te nemen preventiemaatregelen ter voorkoming van A/H1N1-griep beperken zich tot algemene hygiënische maatregelen zoals hoesthygiëne toepassen, handen wassen, etc.

Wanneer evenwel het risico op besmetting van de werknemer of zijn collega’s verhoogt wegens de aard van het werk (bv. werknemers die veelvuldig contact hebben met klanten, werknemers die in de ziekenhuissector werken,…) voorziet de welzijnswetgeving dat de werkgever passende preventiemaatregelen moet treffen om deze risico’s te beperken.  Wanneer werknemers worden of kunnen worden blootgesteld aan biologische agentia door de uitoefening van hun werk zal moeten nagegaan worden of en welke specifieke preventiemaatregelen er kunnen genomen worden. Bij het inschatten van de risico’s en het nemen van preventiemaatregelen wordt de werkgever bijgestaan door de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer van zijn interne preventiedienst of van de externe preventiedienst waarbij hij is aangesloten. Zo kan in een aantal welbepaalde gevallen (bv. voor gezondheidswerkers) het dragen van een masker (persoonlijk beschermingsmiddel) aangewezen zijn.
In het kader van een grieppandemie kan de werkgever in geen geval verantwoordelijk worden gesteld voor de verspreiding van het virus in zijn onderneming, behalve in de risicosectoren indien hij geen specifieke preventiemaatregelen genomen heeft. 
De werknemer zal in dit laatste geval de bewijslast dragen. Het zal voor hem echter zeer moeilijk zijn het bewijs te leveren dat de besmetting effectief is veroorzaakt door het feit dat de werkgever onvoldoende preventiemaatregelen heeft genomen.

Terug

Zullen zichtbare maatregelen in bedrijven of winkels geen afschrikwekkend effect hebben waardoor de klanten wegblijven?

De belangrijkste maatregelen zijn een goede persoonlijke hygiëne en het grondig schoonmaken in uw bedrijf of winkel.
Het regelmatig wassen van de handen met water en zeep is zeer belangrijk om besmetting te voorkomen. Bijvoorbeeld als u bijvoorbeeld frequent geld moet aannemen en teruggeven aan klanten. Het is in dit geval aan te raden om zo weinig mogelijk ogen of mond aan te raken met de handen en regelmatig eventueel virusmateriaal “weg te wassen” met water en zeep.
Uw klanten zullen het zeker op prijs stellen als u hier zichtbaar aandacht aan besteedt. Zichtbare maatregelen die uw zaak in een slecht daglicht kunnen stellen zijn overbodig. Het dragen van chirurgische maskers biedt geen bescherming tegen besmetting. Ze zijn enkel nuttig indien gedragen door een besmette persoon om zijn of haar omgeving te beschermen.

Terug

Kan ik maatregelen nemen om te vermijden dat klanten of bezoekers het virus binnenbrengen in mijn onderneming? Zijn er maatregelen die daarbij niet afschrikken?

Besmetting kan overal in de openbare ruimte gebeuren, dus ook in uw handelszaak. Het risico binnen uw bedrijf is eigenlijk niet groter dan erbuiten. De basisregels bieden u de beste bescherming : hou zo mogelijk afstand van zichtbaar zieke personen en was regelmatig uw handen met water en zeep.

Terug

Ja, de vitale sectoren zijn geïdentificeerd in België. De Algemene Directie Crisiscentrum van de FOD Binnenlandse Zaken komt tussenbeide als nationaal coördinator wat betreft de bescherming van de kritische infrastructuur en andere punten van federaal belang in België.  Het Crisiscentrum coördineert de activiteiten van de departementen die verantwoordelijk zijn voor de identificatie van de Europese infrastructuur en de aanwijzing als Europese kritische infrastructuur.
Onder « kritische infrastructuur » verstaat men het volgende: « een punt, systeem of deel hiervan dat gelegen is op het grondgebied van de Lidstaten dat onontbeerlijk is voor het behoud van de vitale functies van de maatschappij, de gezondheid, de veiligheid en het sociale of economische welzijn van de burgers en waarvan de stopzetting of de vernietiging een beduidende impact in een Lidstaat zou hebben wegens een vermindering van deze functies ».
Wat betreft de Belgian Critical Infrastructure Protection (BCIP), verzekert het Crisiscentrum bovendien de volgende taken:

• Het beheer van de gegevensbank ESSENTIAL (waarbij wordt verwezen naar het “essentiële” karakter van de desbetreffende infrastructuur voor de maatschappij);
• De organisatie van het overleg met de betrokken partners (FOD Energie, FOD Mobiliteit, FOD Financiën, Comité voor de Financiële Stabiliteit, Geïntegreerde Politie, OCAD, BIPT, …) betreffende de veiligheid van de nationale kritische nationale infrastructuur;
• Het nemen van veiligheidsmaatregelen op basis van de evaluatie van de bedreiging.  

Terug

Kan de overheid op een bepaald moment middelen of materiaal uit de private sector opvorderen?

De wetgeving inzake de civiele bescherming geeft aan de Minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde alsook aan de burgemeester of, door afvaardiging van deze laatste, aan de brandweer de mogelijkheid om personen of goederen die noodzakelijk worden geacht in het kader van het beheer van een crisissituatie op te vorderen.

De Minister van Binnenlandse Zaken heeft deze bevoegdheid gedelegeerd:
aan de provinciegouverneurs,
aan de directeur-generaal van de civiele bescherming
en aan adviseur-generaal die verantwoordelijk is voor de operaties,
alsook aan de directeurs van de permanente eenheden van de civiele bescherming.

De opvordering kan dus – wat de middelen betreft – betrekking hebben op elke soort onroerende of roerende goederen die door de bevoegde overheid als noodzakelijk worden geacht indien geen andere middelen bestaan of beschikbaar zijn. Bijgevolg is het onmogelijk om hiervan een lijst op te maken.

De overheid moet in elk geval het proportionaliteitsprincipe toepassen en de mogelijkheid evalueren van een opvordering van een goed in verhouding tot de schade die de persoon die over het goed genot heeft, kan lijden wegens de opvordering.

Terug

Wat verwacht de overheid van de bedrijven en federaties inzake communicatie?

Het is belangrijk dat uw bedrijf meewerkt aan de bewustmaking van de medewerkers over een goede basishygiëne. U kan hiervoor bijvoorbeeld affiches en materiaal downloaden op deze website en het verspreiden binnen uw onderneming.
U kan in uw interne communicatie ook aandacht besteden de evolutie van de pandemie in ons land of aan de maatregelen die uw bedrijf heeft uitgewerkt om de continuïteit van de activiteiten te verzekeren.

Terug

De kans op een dergelijk scenario is zeer klein. Het datanetwerk zou in het principe een dergelijke stijging in verkeer overdag moeten kunnen opvangen. Daarnaast is het zo dat heel wat prioritaire diensten en nummers nu al gebruik maken van een aantal specifiek voor hen gereserveerde netwerken.
Er zijn bovendien een aantal mogelijkheden om een scenario van overbelasting als gevolg van uitzonderlijke situaties te voorkomen. Men kan bijvoorbeeld beslissen om het aanbieden van bepaalde elektronische communicatiediensten- en netwerken tijdelijk te verbieden, of om het gebruik van bepaalde apparatuur te verbieden.

Terug

Moeten zwangere vrouwen of andere personen met verhoogde vatbaarheid voor griep tijdelijk een andere werkpost krijgen wanneer deze veel contact hebben met het publiek?

Een preventieadviseur-arbeidsgeneesheer kan steeds aan de werkgever aangepast werk adviseren voor een werknemer of werkneemster die tot een risicogroep behoort of die gezondheidsproblemen heeft ten gevolge van het uitvoeren van zijn of haar werk. Het moet hier gaan om evidente risico's, of om risico's die redelijkerwijze verhoogd zijn door de werksituatie. Griepvirussen beperken zich evenwel niet tot de werksituatie, maar kunnen overal opgelopen worden, ook in de privé-sfeer (door contact met anderen, door overdracht via besmette voorwerpen,...). Concentratie van personen in een beperkte ruimte, eventueel versterkt door kunstmatige ventilatie en airco, kunnen bevorderende factoren zijn. Bij verhoogde vatbaarheid voor griep, of bij een verhoogd risico op complicaties bij een persoon uit een risicogroep (bv. zwangerschap, diabetes,..) kan slechts uitzonderlijk de werksituatie als argument ingeroepen worden voor het voorstellen van aangepast werk. Zo kan de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer, wanneer een zwangere werkneemster is tewerkgesteld op de griepafdeling in een ziekenhuis, voorstellen dat deze werkneemster tijdelijk ander werk krijgt en, wanneer dat niet mogelijk blijkt, verwijderd wordt van het werk. Het zal dus afhangen van de concrete omstandigheden waarin de zwangere werkneemster is tewerkgesteld, of er specifieke preventiemaatregelen eigen aan de aard van het werk moeten genomen worden. Het hebben van contact met het publiek lijkt hier niet onmiddellijk een risico te vormen dat specifiek is voor de werksituatie. Dit vormt een meer algemeen risico dat ook in het thuismilieu en de privé-sfeer voorkomt. Hierbij volstaat het meestal dat de werkgever uitdrukkelijk de aandacht vestigt op het feit dat de algemene hygiënische maatregelen (hoest-, snuit- en nieshygiëne, veelvuldig handen wassen, enz.) Uiteraard belet dit niet dat werkgever en werknemer/werkneemster kunnen overeenkomen de organisatie van het werk aan te passen (bv. door het verlenen van telewerk) voor zover dit mogelijk is.

Terug